Kwentong bayan

KWENTONG BAYAN

‎

‎kayraming kaysarap basahing kwentong bayan

‎tulad ng One Thousand and One Nights, kainaman

‎sa atin, Juan Tamad, Ibalon, Pilandok

‎kwentong katutubò, mulâ patag at bundok

‎

‎ninais kong makapagsulat ng ganito

‎tulâ, pabulâ, dulâ, sanaysay, at kwento

‎batay sa mga katutubò, mandirigmâ,

‎kalinangan, kasaysayan ng ating bansâ

‎

‎sinalaysay ng samutsaring salinlahi

‎mula sa panahong sinauna ng lipi

‎ang sinalaysay ng makatang umiibig

‎at ng mga mandirigmang di nagpalupig

‎

‎ilan iyan sa aking mga nilalayon

‎misyong isinasabuhay noon at ngayon

‎kumathâ ng maraming akdâ yaring pakay

‎at kwentong bayan ay panatilihing buháy

‎

‎- gregoriovbituinjr

‎04.10.2026

‎

‎* larawan mulâ sa larong Word Shatter sa selpon

Una Pahalang: Binibigkas ng makatâ

UNA PAHALANG: BINIBIGKAS NG MAKATÂ

‎

‎salamat sa unang tanong, nakatutuwâ

‎dahil aking pagkatao ang binabadyâ

‎una pahalang pa lang, sagot ko na'y TUL 

‎kayâ tula'y agad kinathâ ng makatâ

‎

‎nakabibigkas lang ng tulâ pag may rali

‎pag nabatid ang isyu, doon sinasabi

‎ng patulâ, madalas tula'y hinahabi

‎sa rali lalo na't sa masa nagsisilbi

‎

‎bihirang bumigkas, kapag may okasyon lang

‎bagamat araw-gabi'y nasa pasulatan

‎kathâ ng kathâ ng tulâ para sa bayan

‎gagawing libro upang basahin ng tanan

‎

‎salita'y balaraw na aking inuulos

‎sa bulok na sistemang ipinagpupuyos

‎niring loob, sistemang dapat kinakalos;

‎salamat sa krosword na aking tinatapos

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎04.06.2026

‎

‎* litrato mulâ sa pahayagang Bulgar, Abril 6, 2026

Pagtaguyod sa kapwa makata't tulâ

PAGTAGUYOD SA KAPWA MAKATA'T TULÂ

‎

‎itinataguyod ko ang kapwa makatâ

‎pati mga pinaghirapan nilang tulâ

‎ganyan ang adhikain ko't nasasadiwà

‎kapara'y Batute't Balagtas na dakilà

‎

‎pag sa iwing haraya'y mayroong makatas

‎paglalambing ng dila'y nagiging madulas

‎ang pananalinghaga'y agad mawawatas

‎parang walang kupas na Batute't Balagtas

‎

‎itutulâ ko sa pusikit na karimlan

‎ang diwà ng mga makatang kaibigan

‎kaisa sa kanilang ipinaglalaban,

‎pananaw, akala, isinasalarawan

‎

bagamat wala man kami sa toreng garing

‎kami'y magkasangga gaano man kadilim

‎ang bukas dahil sa digma't pagkagupiling

‎may bagong umaga't rosas na masisimsim

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎04.04.2026

‎

‎* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

DRAWER o REWARD?

DRAWER O REWARD?

‎

‎baligtaran pag binasa

‎yaong dalawang salitâ

‎wastong sagot ay DRAWER ba?

‎o REWARD kayâ ang tamâ?

‎

‎goal-setting word ba ang DRAWER?

‎o mas goal-setting ay REWARD?

‎kung gamit sa opis, DRAWER

‎kung nais maabot, REWARD

‎

‎larong Word Shatter sa selpon

‎ay sadyang nakawiwili

‎parang salita'y palindrome

‎y'ung pamagat nito, pwede

‎

‎salamat, may ganyang larô

‎na sa diwa'y ehersisyo

‎at sa pagod mo'y susugpô

‎larong magugustuhan mo

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.27.2026

May karapatan tayong lumaban

MAY KARAPATAN TAYONG LUMABAN

‎

‎may karapatan tayong lumaban

‎kahit na dama natin ang takot

‎gaano man ang kapangyarihan

‎ng mga buktot at mapang-imbot

‎

‎mandarambong sa pondo ng bayan

‎ay dapat lang nating mapanagot

‎at silang kurakot at gahaman

‎sa sala'y di dapat makalusot

‎

‎sino bang sa kanila'y papalag

‎kundi ang masang nakikibaka

‎mga trapong kayraming paglabag

‎ay dapat patalsikin ng masa

‎

‎tara na, magsikilos na tayo

‎at karapatan nati'y igiit

‎managot ang kurakot sa pondo

‎ng bayan, dapat silang ipiit

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.25.2026

‎

‎* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

Hubad kong isip

‎HUBAD KONG ISIP

‎

‎animo'y makatâ ang lumikhâ

‎ng krosword na aking nasagutan

‎"Hubad kong isip", nakatutuwâ

‎tingni ang Labing-isa Pahalang

‎

‎kahulugan pala'y inosente

‎o batang di nasagpang ng leyon

‎at di kinakanti ng salbahe

‎ako sa sarili'y napabulong:

‎

‎"katalamitam ko sa pag-idlip

‎ang naroong magandang diwatà

‎di mawari ng hubad kong isip

‎sa harap niya ako'y tulalâ"

‎

‎lumikha ng krosword ba'y tulad ko?

‎makatang walâ sa toreng garing?

‎sinalita'y kaygandang totoo

‎ang hubad kong isip ay nagising

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

‎

‎* palaisipan mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Enero 6, 2026, p.7

Ingat: Babala o Bilin?

INGAT: BABALA O BILIN?

‎

‎‎aba'y mali yaong tanong

‎na "Babala sa lilisan"

tatlumpu't walo pahalang

‎sa isang palaisipan

‎

‎para bagang nananakot

‎o may himig pagbabantâ

‎gayon ba ang kahulugan

‎pag sinabihan mong "Ingat"?

‎

‎kung ako ang tagagawâ

‎ng krosword na tulad niyon

‎mas mabuti pang isulat

‎doon: "Bilin sa lilisan"

‎

‎pag sinabi mong "Babala"

‎may mangyayaring masamâ

‎di gaya ng "Bilin", siya'y

‎pinapayuhan mong sadyâ

‎

‎may saya't kurot sa pusò

‎pag sinabihan kang "Ingat"

‎nagsabi'y mabuting tao

‎asam ay kaligtasan mo

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

‎

‎* krosword mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Marso 12, 2026, p.7 

Panligaw o mali ang pamagat?

PANLIGAW O MALI ANG PAMAGAT?

‎

‎U.S. State Capital ang pamagat

‎ngunit pagkain ang pagpipilian

‎tila nililigaw tayo ng landas

‎na duduluhin pala'y kapalpakan

‎

‎anong kinalaman ng meatloaf, fillet,

‎steak, sauce, at brisket sa kapitolyo

‎ng mga estado doon sa U.S.

‎ito kaya'y pagkain sa Washington?

‎

‎marahil ngunit iba ang himaton

‎o clue, kaylayo kung susundin iyon

‎bakit kaya ganyan ang pagkasulat

‎o baka namali lang ng pamagat

‎

‎gayunpaman, mabuti't nasagutan

‎ang nilalaro kong palaisipan

‎ang pamagat man ay nakalilito

aba'y di naman tayo natuliro

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.19.2026

* mula sa larong Word Shatter sa selpon

Narating ko na ang Level 6666

NARATING KO NA ANG LEVEL 6666

‎

‎apat na digit, iisang numero

‎apat na six na ang level na ito

‎pag tatlong six, numero ng diyablo

‎apat na six ba'y kaninong simbolo?

‎

‎nilalarô ko lang itong Word Connect

‎hinggil sa mga nirambol na titik

‎larô itong sadyang nakasasabik

‎larô ng tahimik at walang imik

‎

‎may mabubuô kang mga katagâ

‎sa hanggang pitong titik na salitâ

‎pag nabuo na, tiyak matutuwâ

‎at nakapag-ehersisyo ang diwà

‎

‎level six six six six na ang naabot

‎seven seven seven seven ang sunod

‎sa level eight eight eight eight ba'y lulusot

‎level nine nine nine nine sana'y maabot

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.17.2026

Silent - Listen; Silence - License

SILENT - LISTEN; SILENCE - LICENSE

‎

‎pag nirambol ang titik ng isang salitâ

‎ay may mabubuo kang iba pang katagâ

‎ang SILENT ay LISTEN, makinig nang tahimik

‎at ang napakinggan ay maisasatitik

‎

‎ang SILENCE ay LICENSE, tahimik magmaneho

‎may lisensya, pag nahuli'y maaayos mo

‎tingni ang salitang pag nirambol, THREE is THERE

‎if you WON, you OWN it NOW, pati ERA, ARE, EAR

‎

‎paano mo ma-COMPILE ang mga POLEMIC

‎paano i-DRAW ang WARD na talagang siksik

‎paano mo i-SHOUT sa SOUTH, hindi THORN ang NORTH

‎dapat sa TOPS ng POTS, STOP ang POST sa SPOT

‎

‎sabi ko nga, COULD CLOUD HATE the HEAT, isang tanong

‎ilang PIECES ang SPECIE, isa pang tanong

‎minsan nga'y nakakapagod din ang ganito

‎mabuti pa kayâ, maglaro na lang tayo

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.12.2026

‎

‎* mga litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

Ikasampu, ika-10

‎IKASAMPU, IKA-10

‎

‎walang gitling ang ikasampu

‎iyan ang wasto pag nagdugtong

‎ang panlapi't salitang ugat

‎balarila'y alam mo dapat

‎

‎may gitling na pag ika-10

‎iyan ang wastong pagdurugtong

‎ng panlapi at ng numero

‎balarila'y batid mo dapat

‎

‎ikasampu ngayon ng Marso

‎ika-10 ngayon ng Marso

‎pansinin mo ang gamit nito

‎balarila'y tinurò ito

‎

‎meron ka sanang natutunan

‎sa abang makatâ ng bayan

‎túrong ito'y pakatandaan

‎nang wasto'y gamitin ng tanan

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.10.2026

‎

‎*litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

11 titik na sagot sa krosword

‎11 TITIK NA SAGOT SA KROSWORD

‎

‎nakatutuwâ minsan ang palaisipan

‎pag mga salita'y nagsanga-sangandaan

‎Pahalang: KAHALAGAHAN, KASALUKUYAN

‎Pababa: KALIGAYAHAN, KATAGALUGAN

‎

‎ang krosword ay di lamang pampalipas-oras

‎kundi isipan natin ay pinatatalas

‎kumbaga ito'y ehersisyong pampalakas

‎ng utak, kung sa pagkain ay panghimagas 

‎

‎bagamat "ka" ang unang pantig ng salitâ

‎at "an" naman ang sa dulong salitâ, tugmâ

‎wastong panlaping gamit sa mga katagâ

‎karaniwan sa ating katutubong wika

‎

‎sumasagot ng krosword sa araw at gabi

‎ang makatang sa sambayanan nagsisilbi

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.09.2026

‎

‎* krosword mulâ sa pahayagang Abante Tonite, 01.06.2026, p7

Bunga, bungi, bungô

‎BUNGA, BUNGI, BUNGÔ

‎

‎iba't ibang patinig

‎sa dulo ng salitâ

‎palaisipang ibig

‎kong masagutang sadyâ

‎

‎ano kayâ ang sagot?

‎BUNGA, BUNGI, o BUNGÔ?

‎ano ang bungang dulot?

‎nabungi o nagdugô?

‎

‎krosword pag sinagutan

‎ay dapat mong alamin

‎ang Pababa't Pahalang

‎nang tamang sagot kamtin

‎

‎ganyan lang, katoto ko

‎at masasagutan mo

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.09.2026

Balakin ng makatang taring

BALAKIN NG MAKATANG TARING

‎

‎isang nobela ng pag-ibig

‎at araw-araw na pagtulâ

‎mga adhikang nakasandig

‎sa kalooban, puso't diwà

‎

‎napakapayak na pangarap

‎na ninanais kong maabot

‎kahit gaano pa kahirap

‎danasin ma'y kayraming gusot

‎

‎kwento ng masa'y susulatin

‎hanggang maging nobela ito

‎tulâ sa dukha'y kakathain

‎na araw-gabi'y gawain ko

‎

‎patuloy akong magpapawis

‎kaharapin ma'y kahirapan

‎sa kabilâ ng dusa't amis

‎ito'y mapagtatagumpayan

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.09.2026

‎

‎* mga litrato mula sa larong Word Connect sa selpon

Ang tatlo niyang punò

ANG TATLO NIYANG PUNÒ

natutunan niya noong siya'y bata pa

paanong pagtanim ng puno'y mahalaga

para sa kabuhayan ng kanyang pamilya

tulad ng alagang apitong, nara't mangga

iyon ang tatlo niyang punong pamana pa

ng di na niya naabutang lolo't lola

at inalagaan ng kanyang ama't ina

ang pangangalaga'y sa kanya naipasa

dahil sa sipag ng kanyang mga ninunò

mulâ binhi, tinanim, dinilig, lumagó

pamilya'y di nagutom, nanatiling buó

nakapag-aral sila't buhay ay nahangò

nabenta ang kahoy ng apitong at nara

punò ng mangga'y patuloy na namumunga

panibagong puno'y itinanim pa nila

para sa mga henerasyong susunod pa

- gregoriovbituinjr.

03.07.2026

* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

Kalye

KALYE

kayraming tao sa kalye

magtatahô, bumibili

may batang hamog, pulubi

may dumaraang dyip, kotse

may tulad kong nagrarali

may mga bata't babae

magagandang binibini

ang naglalakad sa kalye

maralitâ, trabahante

manggagawa, pahinante

at mayroon ding salbahe

kaytindi kung dumiskarte

ang nagtitinda sa kalye

ay kumikita, di lugi

simpleng buhay, ganyan kami

sa araw man o sa gabi

- gregoriovbituinjr.

03.04.2026

* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

Nakakapagod mang magsulat

NAKAKAPAGOD MANG MAGSULAT

nakakapagod mang magsulat

gagawin ko pa rin ang lahat

ng kaya kahit anong bigat

upang magsulat at magmulat

ako man ay abang makatâ

kumakathâ para sa madlâ

ng kwento, tulâ at pabulâ

asahang pluma'y magdadagtâ

pag pagod, magpahinga muna

at ipikit ang mga mata

isiping mayroong pag-asa

pag ang masa'y nagsama-sama

kumain at maging malusog

upang sa diwa'y umimbulog

ang mga paksang may indayog

na sa puso'y nakadudurog

- gregoriovbituinjr.

03.02.2026

* litrato mulâ sa larong Word Connect sa selpon

Daksipat pala'y teleskopyo

DAKSIPAT PALA'Y TELESKOPYO  

mayroon palang wikang Filipino

sa largabista o sa teleskopyo

subalit wala pa sa diksyonaryo

nang ito'y talagang saliksikin ko

kung ang matematika ay sipnayan

at ang aritmetika ay bilnuran

kaybuting daksipat ay natutunan

doon pa sa krosword na sinagutan

marahil galing ito sa Cebuano

dakô o malaki'y makikita mo

sa sipat o sinilip mong totoo

dakô at sipat, daksipat na ito

kuro-kuro ko'y dapat matiyak pa

salita'y saan nagmulâ talaga

hinanap ko ang etimolohiya

daksipat ay nasa Wikipedia na

pasya ko'y gamitin na ang daksipat

sa pagtulâ at kwentong isusulat

wikang sarili'y payabunging tapat

sa salitang ito, daghang salamat!

- gregoriovbituinjr.

03.01.2026

* mula sa palaisipan sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 24, 2026, p.7

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

pitong rambol na titik ang pinilit

kong buuin, lahat ng letra'y gamit

apat na salita'y nabuong saglit:

CAPITOL, TOPICAL, OPTICAL, COALPIT

nakatutuwang makita ang ganyan

tulad din ng BEDROOM at BOREDOM iyan

inip ka na ba sa iyong tulugan?

SILENT ay LISTEN; SILENCE ay LICENSE man

tara, minsan, maglaro ng Word Connect

nang sa BEDROOM ay di BOREDOM ang hibik

hulaan lang sa nirambol na titik

ang salitang buuin mong tahimik

ganyan, Word Connect pag nagpapahinga

nalilibang ang sariling may dusa

panahong wala mang kwento'y may kwenta

minsan sa lumbay ito'y tagasalba

- gregoriovbituinjr.

02.28.2026

Mouses

MOUSES

sa nilalaro ko sa selpon na Word Connect

may isang sagot na tsamba't di ko maisip

pagkat sumulpot doon ang salitang MOUSES

gayong tamang plural ng MOUSE ay MICE, di MOUSES

parang plural ng HOUSE ay di HICE, kundi HOUSES

anong uring Ingles ang MOUSES makikita

o wala na ba talagang maisip sila

kayraming salitang pang-Word Connect talaga

ngunit ang isang ito'y nakapagtataka

di batid kung salitang ito'y ginamit na

ngunit patuloy pa rin akong naglalarô

ng Word Connect pag nagpapahinga o hapô

mabuti sa kalusugan ko't di siphayò

dahil nakagaganda sa isip ko't pusò

- gregoriovbituinjr.

02.23.2026

Halagap at linab

HALAGAP AT LINAB

malalalim o kaya'y lumà

ang mga gamit na salitâ

minsan di agad maunawà

pagkat sa diwa'y bagong sadyâ

ang tanong sa Sampú Pahalang:

Halagap ng sebo, di alam

Linab ang naging kasagutan

mabuti't akin nang nalaman

ang krosword nga'y ganyan madalas

may salitang kang makakatas

bago man o luma'y lalabas

na sa krosword unang nawatas

salamat sa krosword na ito

at may natutunan pang bago

na magagamit ko sa kwento

at tulang isinusulat ko

- gregoriovbituinjr.

01.29.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Enero 29, 2026, p.11

* kahulugan ng halagap at linab, mula sa Diksiyonaryong Adarna, pahina 287 at 530

Takbâ pala'y tampípi

TAKBÂ PALA'Y TAMPÍPI

muli'y aking nakasalubong

ang takbâ sa palaisipan

tampípi ang aking tinugon

na sa diwa'y di nalimutan

iyon ang maleta ni Lolo

kapag lumuwas ng Maynilà

sa kawayan ay yari ito

o kaya'y sa ratan nilikhâ

pag pinag-isipang maigi

luma man o lalawigan

babalik sa iyong mabuti

ang salitang di nalimutan

nagbabalik sa alaala

palaisipan yaong tulay

gunitâ nina Lolo't Lola

sa diwa'y nagbalikang tunay

- gregoriovbituinjr.

01.25.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Disyembre 20, 2025, p.10

* Diksiyonaryong Adarna, mp. 887 at 901

Dapat pala'y may alam din sa geography

DAPAT PALA'Y MAY ALAM DIN SA GEOGRAPHY

higit sa sampung tanong / hinggil sa mga lugar

sa bansa't ibang bansâ / sa krosword ay tinugon

kayâ ang geography / ay dapat nating alam

o kaya'y sa krosword na / natin natututunan

Siam ang dating ngalan / ng kapitbansang Thailand 

may lungsod din ng Reno / sa Nevada, U.S.A.

at lugar na sa bansâ / ang karamihang tanong

na agad naman nating / talagang sinagutan

naroroon sa Pasay  / ang airport ng NAIA

Glan ay sa Saranggani, / di sa South Cotabato

ang bayan ng Panabo, / nasa Davao del Norte 

ang bayan ng Maasin / ay nasa Southern Leyte

ang Angat sa Bulacan, / Minglanilla sa Cebu

Pili, Camarines Sur, / Panguntaran sa Sulu

bayan ng Aliaga / sa Nueva Ecija

may Lian sa Batangas / at marami pang iba

may bayan ng Anilao, / di lamang sa Batangas

kundi sa  Iloilo, / Oton din ay narito

pagkaminsan talaga / ay sa palaisipan

may dagdag-kaalaman, / may bagong natutunan

- gregoriovbituinjr.

01.24.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Remate, Enero 17, 2026, p.10

Payò sa tulad kong Libra

PAYÒ SA TULAD KONG LIBRA

di ako mahilig sa horoscope subalit

mahilig ako sa pagsagot ng sudoku

ngunit dahil sa dyaryo sila'y magkatabi

ay nababasa ko ang Libra, horoscope ko

tulad ngayong araw, anong ganda ng payò

piliin daw ang mga taong nagbibigay

ng katahimikan, kayganda ng nahulô

ibig sabihin, ang nanggugulo'y layuan

katahimikan ng loob ang sabing ganap

kapanatagan at ginhawa'y madarama

kaysa mapanira't magugulo kausap

payapang puso't diwa'y kaysarap talaga

di man ako naniniwalà sa horoscope

ang nabasa ko'y talagang malaking tulong

upang positibong enerhiya'y mahigop

lalo't sa mabuting pakiramdam hahantong

horoscope sa sikolohiya'y may epekto

na tilà pinapayuhan ng kaibigan

lalo't mag-isa na lang ang gaya kong bálo

kung may peace of mind, payapa ang pakiramdam

- gregoriovbituinjr.

01.16.2026

* mula sa pahayagang Abante Tonite, Enero 16, 2026, p.7

Bulugan at butakal

BULUGAN AT BUTAKAL

Labingwalo Pababa, ang tanong:

Barakong baboy, sagot ko dapat

Bulugan, subalit ang lumabas

Butakal, mayroon palang ganyan

salitang bulugan at butakal

ay kapwa mga barakong hayop

ngunit bulugan ay di lang baboy

sa barakong kabayo'y tawag din

lalawiganin, wikà ng bayan

pinag-isip ng palaisipan

may bagong salitang natutunan

na magagamit sa panulaan

salamat sa pagsagot ng krosword

mula sa nabiling pahayagan

libangan na, may natutunan pa

sa diwa'y ehersisyong talaga

- gregoriovbituinjr.

01.13.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10, 2026, p.7

Rice sa Tagalog: PALAY, BIGAS o KANIN?

RICE SA TAGALOG: PALAY, BIGAS O KANIN?

sa naritong tanong ay agad natigilan
sa krosword na sinasagutan kong maigi
dahil may tatlong sagot pag pinag-isipan
lalo kung ating batid ang wikang sarili

sa Labingsiyam Pahalang: Rice sa Tagalog
limang titik, alin? PALAY, BIGAS o KANIN?
mga katutubong salitang umimbulog
na madali lang kung ating uunawain

sa naga-unli rice, KANIN agad ang tugon
sa nagtatanim, baka isagot ay PALAY
sa negosyante ng bigas, BIGAS na iyon
mga salita nating kaysarap manilay

teknik dito'y sagutan muna ang Pababâ
kung sa Walo Pababâ, sagot ay Naisin
sa tanong na Hangarin, tutuguning sadyâ
ang panglimang letra'y "I", kaya sagot: KANIN

- gregoriovbituinjr.
01.01.2026

* krosword mula sa pahayagang Pang-Masa, Disyembre 17, 2025, p.7